1-Korunma (Hedging) Amaçlı: Spotta sahip olunan ve/ya ileri vadede sahip olunacak varlığa dayalı Vadeli işlem sözleşmelerini bugünden satarak ya da ileride ihtiyaç duyulacak olacak bir varlığa dayalı Vadeli işlem sözleşmelerini bugünden satın alarak, oluşabilecek fiyat riskinden korunma işlemleridir.
2-Yatırım (Spekülasyon) Amaçlı: Yatırımcının piyasa görüşü doğrultusunda fiyat hareketlerinden kazanç sağlamak üzere pozisyon aldığı işlemlerdir.
3-Arbitraj amaçlı işlemler: Spot ve Vadeli Piyasalarda oluşan fiyat dengesizliklerinde yatırım yapmadan elde edilen, aynı anda bir ürünü düşük fiyattan alıp yüksek fiyattan satmak veya tam tersi olarak gerçekleşen risksiz işlemlerdir.

1. Vergi avantajı: Pozisyonlarınızdan elde ettiğiniz değer artış kazançlarından 31 Aralık 2008'e kadar yüzde sıfır stopaj kesilir.
2. Teminatların Nemalandırılması:İşlem yapmak için yatırmış olduğunuz YTL Teminatları günlük olarak O/N oranına yakın bir oranda nemalanır.
3. Açığa satış imkanı ile fiyatların düşme beklentisinde de pozisyon alabilirsiniz. (Short Pozisyon)
4. Kaldıraç (leverage)'lı VOB sözleşmeleri ile sözleşme büyüklüğünün yaklaşık 1/10'u ile (Başlangıç Teminatı) pozisyon alıp/satabilirsiniz.
5. Korunma (Hedging): VOB'da yaptığınız işlemlerle faiz, kur, fiyat riskine karşı korunma imkanı bulabilirsiniz.
6. Portföy çeşitliliği: Geleneksel yatırım araçlarından farklı olarak Hisse Senedi Endeksi ve Emtia sözleşmeleri alıp/satabilirsiniz.
7. Nakdi Uzlaşma: Spot piyasalardan farklı olarak VOB'da fiziksel teslimat yerine nakdi uzlaşma yapılmaktadır.

Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası'nda Endeks, Döviz, Faiz ve Emtia gruplarından sözleşmeler işlem görmektedir. VOB'da vade ayları, sözleşme büyüklükleri, fiyat adımları, sözleşme alabilmek için gerekli olan Başlangıç teminatları ve Sürdürme teminatları önceden belirlenmiştir.

 

Başlangıç teminatları piyasa dalgalanmalarına bağlı olarak VOB tarafından değiştirilebilirler, sürdürme teminatları başlangıç teminatlarının %75'ine denk gelmektedir.

Sözleşme Grupları	İşlem Gören Sözleşmeler	Sözleşme Büyüklüğü	Min. Fiyat Adımı	Başlangıç Teminatları*	Sürdürme Teminatları
Endeks	IMKB 100	(IMKB 30 Endeks değeri/10) YTL	0,025 (25 Endeks Puanı)	500 YTL	375 YTL
	IMKB 30	(IMKB 100 Endeks değeri/10) YTL	0,025 (25 Endeks Puanı)	600 YTL	450 YTL
Döviz	YTL/Dolar	1000 USD	0,0005 (0,5 YTL değerinde)	120 YTL	90 YTL
	YTL/Euro	1.000 €	0,0005 (0,5 YTL değerinde)	180 YTL	135 YTL
Faiz	Faiz ( DIBS-91 )	10.000 YTL(nominal)	0,001 (0,1 YTL değerinde)	300 YTL	225 YTL
	Faiz ( DIBS-365 )	10.000 YTL(nominal)	0,005 (0,5 YTL değerinde)	500 YTL	375 YTL
	Faiz ( G-DIBS )	10.000 YTL(nominal)	0,01(1 YTL değerinde)	300 YTL	225 YTL
Emtia	Pamuk ( EGEST 1)	1.000 kg	0,005 (5 YTL değerinde)	240 YTL	180 YTL
	Buğday ( AKS )	5.000 kg	0,005 (2,5 YTL değerinde)	240 YTL	180 YTL
	Altın	100 gr.	0,005 (0,5 YTL değerinde)	300 YTL	225 YTL

Sözleşme vadeleri VOB tarafından belirlenir. Sözleşme çeşitlerine göre farklılık gösteren vadeler en son 09.05.2008 belirlendiği şekilde:
Endeks 100 Sözleşmelerinde : Vadeler aylık olarak belirlenmiştir, açık olan vadeler içinde bulunulan ay ve bir sonraki aydır. Örnek: Mayıs ayı içinde, Endeks 100 sözleşmesinde Mayıs ve Haziran vadeleri işlem görmektedir.
Endeks 30 ve Döviz (YTL/Dolar; YTL/Euro) sözleşmelerinde: Vadeler Şubat, Nisan, Haziran, Ağustos, Ekim ve Aralık'tır. Bu vadelerden içinde bulunulan aya en yakın ilk üç vade işlem görmektedir. Eğer bu üç vade içinde Aralık vadesi bulunmuyorsa Aralık Vadesi de eklenir.
Faiz ve Altın Sözleşmeleri: Vadeler Şubat, Nisan, Haziran, Ağustos, Ekim ve Aralık'tır.Bu vadelerden içinde bulunulan aya en yakın ilk üç vade işlem görmektedir.
Buğday Sözleşmelerinde: Vadeler Mart, Mayıs, Temmuz, Ekim, Aralık'tır. Bu vadelerden içinde bulunulan aya en yakın 2 vade işlem görür.
Pamuk Sözleşmelerinde: Vadeler Mart, Mayıs, Temmuz, Ekim, Aralık'tır. Bu vadelerin hepsi borsada işlem görmektedir.

 

Örnek: Ocak ayında VOB'da işlem yapmak isteyen yatırımcının açık olarak göreceği sözleşme vadeleri:

Sözleşmeler

Oca

Şub

Mar

Nis

May

Haz

Tem

Ağu

Eyl

Eki

Kas

Ara

Endeks 30

Döviz

Faiz

Altın

Endeks 100

Buğday

Pamuk

*Gri renkle belirtilen aylar ilgili sözleşmenin tüm vadelerini, kırmızı ile checklenmiş aylar ise Ocak ayı içinde açık olacak vadeleri göstermektedir.

Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası'nda pozisyon alabilmek için yatırmanız gereken tutara Başlangıç Teminatı denilmektedir. Başlangıç Teminatlarının en az %30'u nakit YTL olarak yatırılmak zorundadır, YTL dışında teminat olarak VDS DTH, Fon (A tipi hariç), Bono ve Eurobond yatırılabilir. Nakit YTL olarak yatırılan Başlangıç Teminatları Takasbank'ta O/N repo oranına yakın bir oranla nemalanmaktadır.
Sürdürme Teminatı : Borsada oluşan zararlar ya da nakit-dışı teminatların değerlerinin düşmesi sonucunda başlangıç teminatının inebileceği en düşük seviyeye sürdürme teminatı denir. VOB tarafından Başlangıç teminatlarının %75'i olarak belirlenmiştir.

 

Gün sonu Borsa'da oluşan Gün sonu uzlaşma fiyatları baz alındığında (saat 17.25 ) yatırılan Başlangıç Teminatının Sürdürme Teminatı seviyesine ve/ya altına düşmesi durumunda,Teminat Tamamlama çağrısı yapılarak kalan teminatın ertesi iş günü saat 14.30'a kadar Başlangıç Teminatı seviyesine tamamlanması talep edilir.
Örnek : 1 IMKB 30 Endeks Sözleşmesi için;
Başlangıç Teminatı : 600 YTL
Sürdürme Teminatı : 600 x 0,75 = 450 YTL'dir.Açıklanan uzlaşma fiyatına göre bu seviye ve altında Teminat Tamamlama çağrısı oluşacaktır.
Teminat Tamamlama çağrısı'na istinaden Banka tarafından belirlenen (en geç ertesi iş günü saat 14.30 olmak üzere) saate kadar Başlangıç Teminatı'na çekilmeyen hesaplar temerrüte düşmüş sayılırlar. Temerrüte düşen hesaplar banka tarafından resen kapatılır.

 

Borsa'da gün sonunda açık pozisyonların değerlemesinde esas alınan fiyattır. Gün sonu uzlaşma fiyatı seans sona ermeden önceki son 10 dakika içerisinde gerçekleştirilen tüm işlemlerin miktarlarına göre ağırlıklı fiyatlarının ortalaması alınarak belirlenir.

 

Sözleşmenin son işlem günü saat 17.25 te açıklanan, uzun ve kısa pozisyonda bulunan tarafların net kar/zararlarının hesaplanmasında kullanılan fiyattır.

 

Nakdi uzlaşma, vadesi gelen sözleşmede, dayanak varlığın teslimi yerine, sözleşme fiyatı ile spot fiyatı arasındaki farkın hesaplanarak kalan tutarın ödenmesi şeklinde olmaktadır.

 

Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası'nda uzun (long) pozisyon alım işlemlerini; kısa(short) pozisyon ise satım işlemlerini ifade etmektedir.

 

Aynı sözleşmenin farklı vadelerinde ters yönde pozisyon açmakla ortaya çıkan pozisyondur.
Yayılma pozisyonlarında bu pozisyonu sağlayan sözleşmelerden normalde belirlenmiş Başlangıç teminatlarının %50'si istenmektedir.
Örnek: Endeks 30 sözleşmesi Haziran vadesinde 40 tane uzun, Endeks 30 Ağustos vadesinde 30 tane kısa pozisyon alan bir yatırımcı 30 tane yayılma pozisyonu oluşturmuştur. Yatırımcının, yayılma pozisyonu oluşturmasaydı 40+30 = 70 tane endeks sözleşmesi için,
70 x 600 = 42.000 YTL Başlangıç teminatı ödemesi gerekirken,
Yayılma Pozisyonu ile ödemesi gereken Başlangıç Teminatı 10 x 600 = 6000 (yayılma pozisyonu dışında kalan pozisyonlar için)
30 x 600 = 18.000 YTL( Yayılma pozisyonları için ödemesi gereken Başlangıç Teminatı)
18.000 + 6.000 = 24.000 YTL olacaktır.

 

VOB'da yatırımcı vade sonunu beklemeden Uzun pozisyonu (Alım) satarak; Kısa posizyonunu (Satış) ise alım yaparak kapatabilir.

 

Başlangıç teminatınızın üstündeki nakdinizi pozisyon kapatmadan da çekebilirsiniz, gün içi oluşan karlarınız ise ertesi gün çekilebilir.

 

VOB'da hesaplar arası pozisyon ve teminat virmanı yapılmamaktadır.

 

8.45 - 9.30 : İşlem yapılmayan dönem (Yatırımcılar tarafından işlem girilmesi mümkün değildir, sadece temsilciler tarafından sisteme bağlanılıp, normal seans başladıktan sonra gönderilmek üzere toplu emir dosyası oluşturulabilir.)
9.30-17.10 : Normal Seans
17.25: Uzlaşma Fiyatlarının ilanı ve Teminat Tamamlama çağrılarının Yayınlanması

T+1 Günü:
14.30 : Takas Süresinin Sonu