Vadeli işlemler, 3 farklı amaçla yapılabilir.

• Korunma (Hedging) amaçlı işlemler: Yatırımcılar fiyat riskinden korunmak amacı ile gelecekteki fiyatı, önceden sabitleyerek vadeli işlem piyasasında işlem yapabilirler.
• Spekülasyon amaçlı işlemler: Yatırımcılar risk alarak fiyat dalgalanmalarından yararlanıp, kar etmek amacıyla vadeli işlem piyasasında işlem yapabilirler.
• Arbitraj amaçlı işlemler: Yatırımcılar aynı özellikteki vadeli işlem sözleşmelerinde, lehte fiyat farkı oluşacak şekilde birden fazla işlemi aynı anda yapabilirler. Böylece aynı anda bir piyasada alım, diğer piyasada da satım yapıldığı için açık pozisyon taşınmamakta ve herhangi bir risk alınmamaktadır.

• Kaldıraç etkisi ile sözleşmenin gerçek değerinden çok daha küçük bir değerde teminat yatırılarak (başlangıç teminatı) büyük pozisyonlar alınabilir.
• Yatırımcıya sözleşme tipine göre fiyat, kur, faiz riskine karşı korunma (hedging) sağlar.
• Geleceğe yönelik fiyat keşfini sağlar.
• Vade sonu beklenmeden pozisyon ters işlemle (uzun pozisyona sahip olan taraflar aynı sözleşmede satım, kısa pozisyona olan taraflar ise aynı sözleşmede alım yaparak) kapatılabilinir.
• Yatırımcıların işlem yapmak için ödedikleri YTL teminatları Takasbank tarafından nemalandırılır.
• Spot piyasalarda olduğu gibi malın teslimi şartı yoktur.
• VOB’da elde edilen değer artış kazançları, 31 Aralık 2008 tarihine kadar %0 stopaj uygulamasına tabidir.

Vadeli işlemlerde, uzun ve kısa olmak üzere iki türlü işlem yapılır.

Uzun pozisyon: Vadeli işlem sözleşmesini satın almak anlamına gelmektedir. Sözleşmenin vadesi geldiğinde, satın alan taraf (uzun pozisyon sahibi) dayanak varlığı (malı, kıymetli madeni, finansal göstergeyi, sermaye piyasası aracını ya da dövizi) sözleşme üzerinde belirtilen fiyat ve miktardan almak ya da nakdi uzlaşmayı sağlamakla yükümlüdür.

Kısa pozisyon: Vadeli işlem sözleşmesi satmak anlamına gelmektedir. Sözleşmenin vadesi geldiğinde, satan taraf (kısa pozisyon sahibi) dayanak varlığı (malı, kıymetli madeni, finansal göstergeyi, sermaye piyasası aracını ya da dövizi) sözleşme üzerinde belirtilen fiyat ve miktardan satmak ya da nakdi uzlaşmayı sağlamakla yükümlüdür.

Nakdi uzlaşma, vadesi gelen sözleşmede, dayanak varlığın teslimi yerine, sözleşme fiyatı ile spot fiyatı arasındaki farkın hesaplanarak kalan tutarın ödenmesi şeklinde olmaktadır.

VOB’da işlem gören sözleşmeler aşağıdaki 4 ana grupta toplanabilir:

• Hisse Senedi Endeksi: İMKB 100 Endeksi, İMKB 30 Endeksi
• Döviz: Dolar/YTL, Euro/YTL
• Faiz: 365 günlük Devlet İç Borçlanma Senetleri, 91 günlük Devlet İç Borçlanma Senetleri, Gösterge Devlet İç Borçlanma Senetleri
• Emtia: Pamuk, Buğday, Altın

VOB’da işlem gören sözleşme vadeleri aşağıdaki şekildedir:

• Emtia sözleşmelerinde (Altın,Pamuk,Buğday): Mart, Mayıs,Temmuz, Ekim, Aralık
• Emtia dışı sözleşmelerde (döviz, endeks, faiz): Şubat, Nisan, Haziran, Ağustos, Ekim ve Aralık

Vadeli işlem ve opsiyon borsalarında işlem yapabilmek için belirli bir oranda teminat yatırılması gerekir. Müşteriler tarafından yatırılan bu teminatlar, Takasbank tarafından nemalandırılır.

Teminatlar başlangıç ve sürdürme teminatı olarak değerlendirilir.

• Başlangıç teminatı: VOB’da işlem yapmak için daha önceden belirlenen teminatın ilgili hesapta bulundurulması gerekir. Bu oran, VOB’da işlem gören her bir sözleşme için farklıdır.
• Sürdürme teminatı: Alım satım işlemleri yapıldıktan sonra hesapta bulunması gereken tutardır. VOB tarafından başlangıç teminatının %75’i olarak belirlenmiştir ve sürdürme teminatı, bu tutarın altına düştüğünde teminat tamamlama çağrısında (Margin Call) yapılır.

VOB'da işlem gören alış ve satış sözleşmelerinde, teminat yükümlülükleri ve günlük kar/zarar değerleri uzlaşma fiyatına göre hesaplanmakta ve teminat tamamlama çağrısı bu hesaplamaya göre yapılmaktadır. Uzlaşma fiyatı, kapanış fiyatından farklı olabilir.

Sözleşme tipi bazında başlangıç ve sürdürme teminatı seviyeleri aşağıdaki tabloda verilmiştir.

VOB seans saatleri aşağıdaki şekildedir.